Олинаётган бу қарзлар қандай қайтарилади? Яқинда республика ҳукумати хитойлик кредиторлар олдидаги қарзлари туфайли уларга баъзи конларни қазиб олиш ҳуқуқини беришга мажбур бўлди. Қарзларни тўлаш учун Пекинга биринчи марта қўшни давлат ҳудудини назорат қилиш берилмади. (Қирғизистон ҳам бор)
Минтақадаги деярли ҳар бир республика Хитойнинг Марказий Осиёдаги роли ошишида “хиссаси” катта. Чунки мамлакатларнинг ҳар бирида Пекин турли таъсир воситалари билан ушлаб олган. Қаердадир кредитлар ишлатилади, қаердадир элита билан алоқалар мавжуд, аммо Хитойнинг “юмшоқ кучи”нинг бутун кучи Тожикистонга қаратилди.
Тожикистон асосий стратегик аҳамиятга эга, унинг тубида олтин, рудалар, ноёб тупроқ металларининг йирик конлари мавжуд. Афғонистон билан чегара Помир устидан назоратни минтақада хавфсизликни таъминлашнинг муҳим қисмига айлантиради. Хитой аллақачон Тожикистон учун энг йирик савдо шерикларидан бирига айланган, инвестициялар ва кредитларнинг муҳим манбаи ҳамда энг йирик экспортчисига айланди.
Пекин билан муносабатларни ривожлантириш орқали Душанбе бошқа ташқи сиёсат йўналишларини чеклайди. Масалан, Эрон билан ҳамкорлик. Ғарбий мамлакатларни энг яхши инвестиция муҳити сифатида республика қизиқтира олмайди. Марказий Осиёнинг бошқа давлатлари билан ҳам ҳамкорлик кўнгилдагидек эмас. Араб дунёси билан ҳамкорлик энергетика соҳасидан ташқарига чиқмайди. Шундай қилиб, мамлакатнинг Пекиндан бошқа дўсти йўқдек.
Хитой кредитлар, экспорт технологиялари ва ҳарбий соҳада ҳамкорлик қилишга тайёр. Тожикистон минтақада биринчи бўлиб Хитойнинг хавфсизлик ташаббусига қўшилди. Республика БМТнинг барча овоз беришларида Хитойнинг позициясини мунтазам қўллаб-қувватлаб келмоқда.
Аммо тожик сиёсатининг бундай ташқи сиёсий вектори икки халқ ўртасидаги биродарлик алоқалари туфайли ривожланмади. Душанбе шунчаки иқтисодий жиҳатдан Пекинга қарам. Хитой Тожикистон иқтисодиётининг асосий кредиторидир. Мамлакат Хитойга 1,2 миллиард доллардан ортиқ қарздор, Тожикистоннинг умумий ташқи қарзи эса 3,2 миллиард долларни ташкил этади.
Тожикистоннинг энг йирик ягона кредитори бу Хитойнинг экспорт-импорт банки бўлиб, у мамлакат активларининг 49 фоизига эгалик қилади.
Шубҳасиз, Тожикистон қарзларни барчасини ер ости бойликлари ва ҳудуди билан тўлайди.