Сўнгги йилларда сунъий интеллект илм-фан ва замонавий технологиялар борасида глобал етакчи бўлишни мақсад қилган Хитой раҳбарлари учун энг муҳим устувор вазифага айланди. Шу муносабат билан ҳукумат 2017 йилда ўзининг сунъий интеллект технологиялари борасидаги мақсадлари ва асосий устувор йўналишларини белгилаб берувчи “Кейинги авлод сунъий интеллектни ривожлантириш режаси” деб номланган миллий стратегияни қабул қилди. Мазкур стратегия доирасида Хитой ҳукумати 2030 йилга келиб, фуқаролик ва ҳарбий соҳаларда сунъий интеллект саноатини 150 миллиард AҚШ долларидан зиёд қийматга олиб чиқиш ва бу борада AҚШдан ўзиб кетишни бош мақсад қилиб қўйди. Хитой ҳукуматининг сунъий интеллектни ривожлантиришга қаратилган сиёсий стратегияси муҳим бир мантиққа асосланади: давлатнинг соҳани ривожлантиришга қаратилган йўналтирувчилик роли динамик хусусий сектор ютуқлари билан биргаликда мавжуд эканлиги. AҚШ ҳукуматига хос эркин бозор ёндашувидан фарқли ўлароқ, Хитой сунъий интеллект технологияларини ривожлантиришда илмий тадқиқотлардан тортиб, технологиялар тижоратигача узайган босқични давлат томонидан қўллаб-қувватлашга қаратилган “маҳаллий инновациялар” сиёсатини илгари суради. Ҳукуматнинг сунъий интеллектни ривожлантириш сиёсати мазкур соҳа учун муҳим саналган тўрт элемент билан чамбарчас боғлиқ: hardware чиплари, сунъий интеллект алгоритмлари учун муҳим бўлган маълумот, алгоритмлар борасидаги фундаментал тадқиқотлар ва сунъий интеллект тижоратини қўллаб-қувватловчи экотизим.
Соҳа ривожида марказий ҳукумат муҳим роль ўйнаса-да, Хитойда сунъий интеллектнинг тобора мавжланиши ортида хусусий секторда фаолият юритаётган йирик технологик компанияларнинг ҳам муҳим роли бор. Aлбатта, бу компаниялар мамлакатда шаклланиб улгурган катта миқдордаги маълумотлар базаси ва сунъий интеллект учун янги бозорлар кашф қилиш, уларни тижоратлаштириш борасида давлатнинг қўллаб-қувватлови каби ўзига хос имтиёзларга ҳам эга. Хитойнинг “Alibaba”, “Baidu” ва “Теncеnт” каби гигант технологик компаниялари ўзиюрар автомобилга ўхшаш маҳсулотлар ишлаб чиқариш учун муҳим ҳисобланган тасвир ва овозни таниб олувчи сунъий интеллект технологиялари борасида бир неча йилдан бери изланиш олиб боради. Шунинг учун ҳам, 2018 йилда Хитой ҳукумати Baidu, Alibaba, Tencent, iFlytek ва SenseTime каби технологик компанияларни расмий равишда мамлакатнинг “сунъий интеллект чемпионлари” деб эълон қилди. Бу имтиёз, албатта, мазкур компанияларга, агар улар ҳукуматнинг турли мақсадларига хизмат қилишга рози бўлса, хорижий рақобатчиларга нисбатан меъёрий муҳитда мослашувчанлик қобилиятини тақдим қилади.
Хўш, сунъий интеллект технологиялари ривожланишини қўллаб-қувватлашдан Хитойга нима наф? Оддий таҳлиллар глобал иқтисодий рақобатда устунликка эришиш Хитойнинг сунъий интеллектни ривожлантиришдаги асосий мақсади эканини кўрсатади. Aммо, бу стратегик масаланинг асл моҳияти унинг ортидаги сиёсий мантиқда намоён болади. Мазкур сиёсий мантиқни қуйидагича изоҳлаш мумкин: сунъий интеллект инқилоби ҳаракатга келтирувчи рақобатбардош иқтисодиёт ва давлат хавфсизлиги – сиёсий раҳбариятга ҳокимиятни узоқ муддат сақлаб қолиш имконини беради. Дарҳақиқат, Хитойнинг сунъий интеллект технологиялари борасида устунликка эришиш мақсади рақамли иқтисодиёт ва инновацион саноат орқали иқтисодий ўсишни оширишга қаратилган. Кузатувчиларнинг таъкидлашича, мамлакатда доимий иқтисодий ўсишни таъминлаш риторикаси ва амалиёти бугунги кунда Коммунист партиянинг эски Марксист мафкураси ўрнини аллақачон эгаллаб олган. Бу риторика бугун Коммунист партияга Хитой ички сиёсий барқарорлигини сақлаш учун асосий легитимлик манбаига айланган. Aммо вазият кунда-кунга ўзгариб боряпти. Сиёсий раҳбарлар рақамли инқилоб қаршисида турган ва геосиёсий зиддиятлар тобора кўпайиб бораётган янги даврда технологиялар импортига қарамлик ва арзон иш ҳақига асосланган ишлаб чиқариш асосига қурилган Хитой иқтисодиёти узоққа бормаслигини яхши англашади. Шу сабабли ҳам Хитой ҳукумати бир неча йил аввал ишлаб чиқариш базасини янгилаш ва юқори технологияларни ривожлантириш орқали “технология мустақиллигига” эришиш учун “Хитойда ишлаб чиқарилган – 2025” саноат сиёсатини йўлга қўйди. Сунъий интеллектни ривожлантириш ҳукуматнинг рақамли иқтисод инқилоби борасидаги янги саноат сиёсатида муҳим бўғин бўлиб хизмат қилади.