Georgiy lentasi g‘alaba ramzi yoki Kreml siyosatining marketing hiylasi?

So‘ngi 10-15 yil ichida 9 mayga (sobiq G‘alaba kuni, zamonaviy O‘zbekistonda Xotira va qadrlash kuni) avtomobillar yoki binolarni to‘q sariq va qora chiziqli lentalar bilan bezash anʼanaga aylandi. Bu oddiy fuqarolar konsepsiyasida sobiq ittifoq xalqining yaʼni bobolarning Ikkinchi Jahon urushidagi qahramonona g‘alabasini anglatadi.

Menda bu matoni ko‘rganda bir tomondan, buyuk g‘alaba xotirasiga hurmat-ehtirom, ikkinchi tomondan esa shubha uyg‘onadi, shunday emasmi!? Hech kim SSSR hududida yashagan barcha xalqlarning fashistlar Germaniyasi ustidan qozonilgan g‘alabaga qo‘shgan munosib hissasi, sovet xalqining birgalikdagi qahramonligi va jasoratiga kim shubha qilmaydi, lekin lentaning nomi o‘zi uchun gapiradi.

Avliyo Georgiy ordeniga lenta – bu chor Rossiyasining asosiy harbiy mukofotlaridan biri, Britaniya imperiyasi bilan birga jahondagi eng yirik imperializmning yirtqich hayvoni – xalqlarga zulm qilishning mustamlaka mashinasi. Ana shunday medalli lentalar 19-asrning ikkinchi yarmida mustaqil Markaziy Osiyo amirlik va xonliklari — Qo‘qon, Buxoro va Xivani egallab, qullikka aylantirgan rus qo‘shinlari zobitlari kiyim-kechaklarini bezab turgan. Bu lentalar mahalliy aholining qarshiligini ayovsiz bostirgan, o‘n minglab tinch aholini ayovsiz o‘ldirgan, madaniy merosni asrab-avaylash bahonasida yurt va xalqni uyalmay talon-taroj qilganlar, milliy yodgorlik va qimmatbaho buyumlarni O‘zbekiston muzeylaridan shafqatsizlarcha Sankt-Peterburg va Moskvaga olib chiqib ketganlar kiyimlarida ko‘z-ko‘z qilingan. Mustamlakachilarning nojo‘ya xatti-harakatlari ro‘yxati juda uzun, ammo biz buni ushbu maqolada ko‘rib eʼlon qilmaymiz.

O‘ylamasdan, mohir targ‘ibot taʼsiri ostida, lentani taqishdan avval, uning ramziyligi haqida bir oz fikr qilishingiz kerak.

Kimdir Sovet medallari va ordenlari bunday lentalar bilan bezatilgan va ular bir xil ranglarga ega bo‘lgan “gvardeyskiy” atalgan deb eʼtiroz bildirishi mumkin. Biroq, hozir, hech kim ularni “gvardiya lentalari” deb atamaydi va rasmiy ravishda “Georgiy lentasi” deb ataydilar va bu allaqachon sezilarli farq. SSSRda bu nomdagi lentalar yo‘q bo‘lmagan, ayniqsa bu lentalarni G‘alaba kuni bilan hech qanday aloqasi yo‘q. Bu inkor etib bo‘lmaydigan haqiqatdir.

Bilasizmi, bu orqali ko‘p millatli sobiq ittifoq xalqining ikkinchi jahon urushidagi shonli g‘alabasi tarixini boshqa o‘zini  buyuk deb davlat ramzlari bilan almashtirilganini ko‘rish mumkin.

Dangasalik qilmasdan internetdan izlansa, zamonaviy Rossiyada “Georgiy lentasi” nomi qachon ishlatila boshlaganini osongina topishingiz mumkin. Bu 2005 yildagi buyuk G‘alabaning 60 yilligini nishonlash arafasida, Rossiyada milliy vatanparvarlik yuksalishi va rus g‘oyasining tarqalishi davrida paydo bo‘lgan mamlakat ambitsiyalarini eslatuvchi qadam.

P.S. Georgiy lentalari faqat davlat buyurtmasi asosida ishlab chiqariladi va bepul tarqatiladi. Ularni chet elda tarqatish uchun javobgar tashkilot Roskomsotrudnichestvo va Rossiyaning diplomatik vakolatxonalari ekanligi – bu davlat tashviqoti va sobiq ittifoq mamlakatlarining buyuk jasorati o‘rnini bosgan hamda bir mamlakatning imperiya qadriyatlarini chiroyli ravishda sizdirilishining yorqin dalilidir.

Endi Siz bu lentalarga qanday munosabatda bo‘lishni o‘zingizdan so‘rang!?

(Agar siz biror narsaga shubha qilayotgan bo‘lsangiz, maqolani osonroq qabul qiling – boshqa tomondan qarang, shunda “Bilayn” ning ajoyib marketing harakatini ko‘rishingiz mumkin)