Dunyo nigohi yana Tehronga qadaldi. Oliy rahbar Ali Xomanaiyning vafotidan keyin uning o‘g‘li Mojtaba hokimiyatni qo‘lga oldi. Xo‘sh, bu oddiy odamlar va mintaqamiz uchun nimani anglatadi? Urush ostonasidamizmi?
Mojtaba Xomanaiy kim va nega hamma undan xavotirda?
Mojtaba yillar davomida soyada yurgan, lekin davlatning barcha “richag”larini ushlab turgan shaxs.
- U otasining siyosatini davom ettiruvchi “qattiq qo‘l” rahbar. Agar otasi murosaga ozgina bo‘lsa-da moyil bo‘lgan bo‘lsa, o‘g‘li ancha keskinroq va jangovar hisoblanadi.
- U Eronning eng qudratli harbiy tuzilmasi — Islom inqilobi posbonlari (IIPK) bilan juda yaqin. Bu degani, Eron harbiy yo‘nalishdan qaytmaydi.
Eron va AQSH: Urush taqdiri qanday bo‘ladi?
Eng ko‘p beriladigan savol: To‘g‘ridan-to‘g‘ri to‘qnashuv bo‘ladimi? G‘arb matbuoti (BBC, CNN) va siyosatshunoslarning fikricha, vaziyat “pichoq uchida” turibdi.
- AQSHning maqsadi: Eronning yadroviy dasturini to‘xtatish va mintaqadagi taʼsirini kesish.
- Eronning maqsadi: Omon qolish va AQSHni Yaqin Sharqdan siqib chiqarish.
- Bashorat: Yaqin kelajakda “katta urush” (yaʼni ikki davlatning bir-biriga qo‘shin kiritishi) ehtimoli past, chunki bu ikkala tomon uchun ham halokatli bo‘ladi. Biroq, raketa zarbalari, dronlar hujumi va “proksi” (boshqa guruhlar orqali) urushlar yangi bosqichga chiqadi.
Eronning harbiy salohiyati: Ular haqiqatan ham kuchlimi?
Ko‘pchilik Eronni faqat sanksiyalar ostidagi zaif davlat deb o‘ylaydi, lekin bu xato fikr. Eronning “kozirlari” bor:
- Eron Yaqin Sharqdagi eng yirik ballistik raketalar zaxirasiga ega. Ular Isroil va AQSHning mintaqadagi bazalariga yetib bora oladi.
- Eron dronlari (masalan, “Shahid”) arzon, lekin juda samarali ekanini butun dunyo ko‘rib turibdi.
- Eronning Livan (Hizbulloh), Yaman (Husiylar) va Iroqda minglab qurollangan “do‘stlari” bor. Urush boshlansa, ular bir vaqtning o‘zida hamma tomondan hujum boshlashi mumkin.
O‘zbekistonga taʼsiri
Biz uchun eng muhimi — tinchlik va iqtisod.
- Agar Eronda katta urush bo‘lsa, dunyoda neft narxi osmonga chiqib ketadi. Bu esa bizdagi benzin va oziq-ovqat narxiga ham taʼsir qilmay qolmaydi.
- Biz Eron orqali dengizga chiqishni reja qilyapmiz. Urush bo‘lsa, bu yo‘llar yopilib qoladi va iqtisodiyotimiz yangi yo‘llar qidirishga majbur bo‘ladi.
Otadan o‘g‘ilga o‘tayotgan bu og‘ir “omonat” — nafaqat hokimiyat, balki xalqning tinchligini himoya qilish masʼuliyatidir. Tarix ko‘p bor isbotlagan: eng og‘ir sinovlar eng kuchli irodalarni tarbiyalaydi.
Mojtaba Xomanaiy davri — bu Eronning o‘zligini saqlab qolish uchun “songgi jangi” bo‘lishi mumkin. Urush ehtimoli doim bor, lekin hozircha tomonlar bir-birini “tish qayrash” bilan qo‘rqitib turibdi. Biz uchun esa tinchlik va barqaror Eron eng maqbul variant bo‘lib qolaveradi.