“Nursultanskiy solovey” telegram-kanalining pochtasiga anonim manba tomonidan yuborilgan maʼlumotlardan maʼlum bo‘lishicha, O‘zbekiston, Qozog‘iston, Tojikiston, Qirg‘iziston va Turkmaniston diplomatik korpus vakillari Markaziy Osiyo davlat rahbarlarining Dushanbeda bo‘lib o‘tadigan beshinchi maslahat uchrashuviga tayyorgarlik ko‘rishmoqda.
Aytilishicha, navbatdagi uchrashuv diqqat markazida Rossiya-Ukraina harbiy mojarosi va Markaziy Osiyo davlatlari uchun bu mojaro keltirib chiqaradigan iqtisodiy tahdidlar sharoitida mintaqaviy iqtisodiy hamkorlikni jadallashtirish masalasi birinchi o‘rinda turishi kutilmoqda.
De-fakto, bu uchrashuvda ishlab chiqarish zanjirlarini yaratish va savdoni boshqarishga qo‘shma yondashuvni ishlab chiqish zarurati, shuningdek, YEOII va KXSHT ittifoqlari arxitekturasini qayta ko‘rib chiqish zarurati haqida bo‘ladi. Bu muhokamaga asoslar 2022 yil iyul oyida Qirg‘izistonning Cho‘lpon-Otasida bo‘lib o‘tgan Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining so‘nggi maslahat uchrashuvida qo‘yilgan edi, o‘shanda davlat rahbarlari bu boradagi hamkorlik, xavfsizlik, iqtisodiy aloqalar, transport tizimi va Rossiyadan ajratilgan ekologik hamkorlik sohalari bo‘yicha qator takliflarni ishlab chiqqan edi. Biroq, yakunda, so‘nggi sammit rasmiy bayonotlar va kelishuvlar imzolanishidan tashqari, Tojikiston va Turkmanistonning noaniq pozitsiyasi bilan ham esda qoldi, bu ikki davlat sammitning asosiy hujjatlaridan biri – XXI asrda Markaziy Osiyoni rivojlantirish yo‘lidagi do‘stlik, yaxshi qo‘shnichilik va hamkorlik to‘g‘risidagi shartnomani imzolashdan bosh tortdi. Ular kelishuvga o‘z imzolarini qo‘ymagan va buni ayrim ichki tartiblarni bajarish zarurati bilan izohlagandilar. Hujjatga muvofiq, bitimni imzolagan tomonlar bir-biriga qarshi kuch ishlatishdan tiyilishi, global va mintaqaviy miqyosda tinchlik va xavfsizlikni mustahkamlash yo‘lida hamkorlik qilish, zamonaviy tahdid va tahdidlarga qarshi turish bo‘yicha o‘z saʼy-harakatlarini muvofiqlashtirish majburiyatini tasdiqlaydi.
Rossiya va Ukraina o‘rtasidagi harbiy mojaro boshlanganidan bir yil o‘tib, Markaziy Osiyo mamlakatlari uchun rasmiy Moskvaning taʼsir orbitasini chinakamiga tark etish va Rossiyani mintaqadagi xavfsizlik kafolatlari sifatida tan olishdan voz kechish imkonini beradigan qadamlar qo‘yish uchun qulay fursat keldi. Biroq Markaziy Osiyo uchun mintaqaviy xavfsizlikning suveren tizimini barpo etish masalasida nafaqat yangi imkoniyatlar, balki muayyan xavf-xatarlar ham ochilmoqda – mintaqadagi barcha davlatlarning rasmiy Pekin oldida qarzi bor va Rossiyaning o‘rniga Xitoy kelishi ehtimoli bor. Bundan tashqari, mintaqa mamlakatlari tashqi o‘yinchilar (Rossiya va Xitoy) bilan ham savdoga qattiq bog‘liq va mintaqada ular bilan tovar ayirboshlash juda yuqori, Markaziy Osiyo mamlakatlarida ichki savdo esa har bir mamlakatning umumiy savdo aylanmasida juda ulushni tashkil qiladi.