“Ўткан кунлар” асари таржимаси муаллифи Марк Риз ваъда қилинган маблағ тўланмаганлиги ҳақида маълум қилди

Абдулла Қодирийнинг “Ўткан кунлар” романини инглиз тилига таржима қилган Марк Ризнинг айтишича, беш ойдан буён буюртма берган ўзбек томони Президент номидан ваъда қилинган тўловни тўламаган. Унга китобнинг 1000 нусхасини Ўзбекистоннинг хориждаги элчихоналари учун сотиб олиш ҳақида ваъда беришган, лекин бу ҳам амалга ошмаган. Вазирлар маҳкамасидаги Давлат тилини ривожлантириш департаменти вакили бу масала “кун тартибида” турганини айтди.

Абдулла Қодирийнинг “Ўтган кунлар” романининг таржимаси муаллифи Марк Риз («Газета.уз» билан интервьюда), президент Шавкат Мирзиёев номидан ваъда қилинган тўлов беш ойдан ўтган бўлсада тўланмаганини айтган. Бу ҳақда у Твиттер саҳифаларида Ўзбекистон Президентига юборилган қатор постларида маълум қилган.

Тадқиқотчи ижтимоий тармоқда фақат ўзбек адабиёти ва маданиятини тарғиб қилиш учун аккаунт (аккаунт номи @uzbekmodernist) очилганини ва бу каналдан ҳукуматнинг алоҳида аъзоларнинг нотўғри хатти-ҳаракатларига эътибор қаратиш ёқимсиз эканлигини таъкидлади.

АҚШ Ҳарбий-денгиз академияси Минтақавий тадқиқотлар марказининг собиқ раҳбари, оиласининг давлат хизматидаги фаолияти билан фахрланишини ва давлат пулини суиистеъмол қилинишига йўл қўйиб бўлмаслигини таъкидлаган.

“Беш ой олдин, сиз менга катта ҳақ тўладингиз ва Ўзбекистоннинг чет элдаги элчихоналарига совға сифатида тарқатиш учун“Ўткан кунлар”нинг 1000 нусхасини сотиб олишни ваъда қилдингиз”, – деб ёзади Марк Риз.

“Мен май ойида Тошкентдан кетишимдан бир кун олдин, сизнинг ҳукумат аъзоларингиз Абдулла Қодирийнинг набираси ва менинг ишимга ҳеч қандай алоқаси бўлмаган дўстим Хондамир Қодирий билан боғланиб: “Мен Президент Мирзиёев билан етти дақиқада учрашаман ва у ташрифи давомида Маркга қанча пул тўлаганимизни билмоқчи. Биз Маркга пул бермадик. У кечира ва унута оладими?”, – таржимон Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси вакилининг сўзларини келтиради.

“Сизнинг ходимингизга менинг жавобим: “Сиз президент Мирзиёевга ёлғон гапиришни сўраяпсизми? Боринг-э. “Бу жавобдан сўнг, сизнинг ходимингиз дўстимни қўрқитди … Мен бундай ўзгаришдан ҳайрон бўлдим. Бир кун олдин мен жаноб Султонов билан учрашдим (Хайриддин Султонов, президент маслаҳатчиси – таҳр.), Мен унга ўз таклифимни айтдим ва унинг юқори профессионаллигига ишонч ҳосил қилдим”, – дея қайд этди тадқиқотчи.

Марк Ризнинг хулосасига кўра, бу ҳолат “юқори раҳбариятнинг саъй-ҳаракатлари коррупцион воситачиларнинг ҳаракатлари билан бузилган” деган ҳар доимги муаммони акс эттиради.

АҚШга қайтгач, уни Ёзувчилар уюшмаси ва Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Давлат тилини ривожлантириш бошқармаси вакиллари билан Zoom қўнғироғига таклиф қилишди, унга ҳамда унинг таржимасидаги 1000 та китоб сотиб олишни, шунингдек, унга Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида йилига 20 минг доллар маош билан ишлаш таклиф қилинган.

“Мен бу таклифни рад этишга мажбур бўлдим, чунки мен бундай маошга ишлай олмайман”, деди у.

Марк Ризнинг айтишича, бу қўнғироқ пайтида дўстини қўрқитиб, тўловни “кечиб юборишни ва унутишни” сўраган ўзбекистонлик расмий ҳам иштирок этган.

“Ўғлим билан Тошкентга кўчиб ўтиш, ўзимни хавфсизлигимни сизга ёлғон гапиришни сўраб, кейин дўстимга таҳдид қилган одамга ишониб топширилгани менга ёқмади. Айнан мана шу одам гонорар тақсимлаш ва китоб сотиб олиш учун жавобгардир”, деб ёзади у президентга мурожаат қилиб.

“Биласизки, охирги уч йил давомида мен Навоий университетида бепул онлайн дарс берганман, ўнлаб интервью бердим, ўнлаб маърузалар ўқидим, деярли барча саёҳатларимни ўз ҳисобимдан тўладим. Мен жуда ҳафсалам пир бўлди. Бироқ, давом этишимга Ўзбекистондаги одамлар туртки бўлишди. Сизнинг қўллаб-қувватлашингиз менга туртки берди. Ўзбекистонда ҳалол одамлар кўп. Лекин бир ёки икки киши сизнинг ислоҳотларингизни осонгина обрўсизлантириши ва чалкаштириб юбориши мумкин. Воситачиларнинг коррупцияси, жаноб Султоновни – профессионалнинг обрўсини туширади, ва бундан ҳам кўпроқ сизнинг келажагингизни Ўзбекистон учун қуришга ҳаракат қилади”, – таъкидлаган таржимон.

“Бу ислоҳотлар муваффақиятсиз бўлмаслиги керак. Сизнинг маъмуриятингиздаги ҳалол одамларга муваффақият қозониш имкониятини бериш керак”, деб ёзган Марк Риз, коррупционерларни тўхтатиш учун бу баёнотни беришга мажбур эканини қўшимча қилди.

Марк Риз «Газета.уз» га берган интервьюсида банк ҳисоб маълумотларини юборганини, лекин ҳозирча Ўзбекистондан ҳеч қандай пул ўтказмалари келмаганини айтди. У, шунингдек, унга 2020 йилда берилган «Дўстлик» ордени билан бир қаторда пул мукофоти ҳам тўланмаганини таъкидлади.

“Амазон орқали ўтган вақт мобайнида 1000 та нусҳадаги китобларни сотиб олинганида эди ушбу платформанинг алгоритми туфайли сезиларди ва бу ўзбек адабиётини тарғиб қилишга хизмат қиларди”, – деди у.

Gazeta.uz ёзувчилар уюшмаси ва Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Давлат тилини ривожлантириш департаменти вакиллари билан боғланиб, шарҳ олинди.

“Бу масала ҳозир кун тартибида ва раҳбарият билан муҳокама қилинмоқда”, деб жавоб берди бўлим вакили.