Европа Россиясиз музлаб қоладими?

Европа иттифоқининг газ нархига юқори чегаранинг белгилаши оқибатида Европа “имкониятсиз равишда” газ тақчиллигига дуч келади ва санкциялар бошқа чуқур узоқ муддатли инқирозни ҳамда Европадаги беқарорликни келтириб чиқаради, деди Россия бош вазир ўринбосари Александр Новак.

Ақлли одам билан аҳмоқ одамнинг фарқи нимада? Ақлли инсон муаммони ечимга айлантиришга қодир.

Ғарбдаги энергетика компаниялари бугун триллионлаб доллар билан ўлчанадиган улкан фойда олишмоқда. Улар орасида Европа компаниялари ҳам бор. Энг яхши ўнта глобал энергетика корпорациялари қуйидаги компанияларни ўз ичига олади (қавс ичида – ушбу корпорацияларнинг 2022 йил учун қўшимча даромадлари, яъни ортиқча даромадлари):

  • 1. 🇺🇸 ExxonMobil – 420 (+47%)
  • 2. 🇬🇧 Shell – 387 (+48%)
  • 3. 🇫🇷 Jami – 287 (+56%)
  • 4. 🇺🇸 Chevron – 246 (52%)
  • 5. 🇬🇧 BP – 231 (+41%)
  • 6. 🇺🇸 Marathon Petroleum – 175 (+45%)
  • 7. 🇺🇸 Phillips 66 – 172 (+49%)
  • 8. 🇺🇸 Valero Energy – 172 (+51%)
  • 9. 🇳🇴 Equinor – 158 (+74%)
  • 10. 🇮🇹 Eni – 133 (+54%)
Эътибор беринг ўнта корпорациядан бештаси Европа вакиллари.

Энди асосий нарса ҳақида. Паст ривожланган давлатнинг орқа кўчасида яшовчи бир инсондан дан фарқли ўлароқ, бу корпорациялар Олимпия ўйинлари, ҳашаматли саройлар учун пулни исроф қилмайди.

Улар ривожланишга сармоя киритадилар. Қайта тикланадиган энергияга инвестициялар бугунги кунда барча олдинги рекордларни ортда қолдирди. 2027 йилга келиб, вазифа нафақат Европада йўқолган рус газини алмаштириш, балки энергия ишлаб чиқаришнинг ортиқча ўсишига эришишдир. Нафақат Европада. Хитой худди шу даврда бутун Россия энергетика тизимининг қувватларидан ошиб кетадиган қайта тикланадиган энергия қувватларини ишга тушириш ниятида. Бир лаҳзага эътибор қилинг: фақат қўшимча қувватлар ва фақат қайта тикланадиган манбалар миқдори – бутун Россия энергетика секторидан кўпроқ. Ва бу келгуси йиллар учун вазифа.

Бошқача айтганда, газ тақчиллиги муаммоси мавжуд. Аммо бу янги энергия манбаларига ўтишни кескин тезлаштирган механизмга сабаб бўлди. 2025 йилга бориб европаликлар йўқолган энергия қувватларини янги манбалар билан алмаштириш орқали Россиядаги газ танқислиги инқирозидан чиқишмоқчи. Кейин эса улардаги газ бугунги кунда тўхтаб қолган газни қайта ишлаш корхоналарига қайта тақсимлаш учун етарли бўлади.

Ҳа, 23 ва 24 йил қийин ва инқирозли бўлади. Аммо инқироз биринчи навбатда имкониятдир. Уларни акс эттириш ва ишлатиш керак.

Бир лаҳзага савол туғилади: айтайлик, 25 йилга келиб, Россия Европа билан тинчлик ўрнатади. Бу фантастика эканлиги аниқ, лекин фараз қилайлик. Аммо фақат ўша 25 йилга келиб, Европа Россия газига муҳтож бўлмайди. Улар бу муаммони ҳал қилиб бўлган бўладилар ва келинглар барчасини ортга қайтарамиз деган таклифга жавобан шунчаки елкаларини қисиб, энди бу уларга қизиқ эмаслигини билдирадилар.

Хулоса ўрнида. Айни вақтда, яъни ҳозир Новак ҳақ. Муаммо бор. Аммо ўрта муддатли истиқболда бу муаммо Кремлни фойдасиз гази билан бункерда қолдириб, европаликларни “осмонга” олиб чиқувчи ечимга айланади.

Шу билан бирга, Россия ичида бу газдан қандай қилиб фойдаланиш ҳақида гап ҳам йўқ: Бункер эгасини бошида фақат битта фикр бор – уни кимга сотиш мумкин? Бу ерда “Сибир кучи-2”, “Турк оқими-2” қолаверса ҳали савол остида турган Марказий Осиё республикалари билан газ иттифоқи. Жавоб оддий: мамлакат ичида ортиқча газ ҳажмидан фойдаланиш учун саноат ва бу газни “қабул қила оладиган” иқтисодиёт керак. Лекин, аввало биринчи навбатда бу иқтисодиётни яратиш керак.

Ҳозирги Бункер эгасини эса бу қизиқтирмайди, мамлакатни талон тарож қилишга майли, лекин фуқаролар ҳаёти учун вақт йўқ.