Туркияда 2023 йилда яъни республиканинг юз йиллиги бағишлаб қабул қилишни режалаштирилган мамлакатнинг янги Асосий қонуни (конституция) матни атрофида жамоат муҳокамасини бошланди.
Айнан шу йили Туркияда Президент ва парламент сайловлари ўтказилиши режалаштирилган. Катта эҳтимол билан, Эрдўғаннинг мақсади мухолифатни бир бирига қарши қилиш ва жамоатчиликни ҳозирги долзарб муаммолардан чалғитишдир.
Туркия раҳбари сиёсий партиялар, нодавлат ташкилотлар, оммавий ахборот воситалари ва жамоат арбобларига мурожаат қилиб: “Келинг, шу йил давомида янги конституция бўйича таклифларни тайёрлаймиз ва уни муҳокама қилишни бошлаймиз” деди.
Аммо у асосий қонунда айнан нимани ўзгартирмоқчи эканлигини айтмаган. У фақат яқин орада янги конституцияни умумий доирасини акс эттирадиган инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш соҳасидаги ҳаракатлар режасини тақдим этишини таъкидлади.
Ҳозир Туркия расмий равишда 1982 йилги навбатдаги ҳарбий тўнтаришдан кейин қабул қилинган конституция билан яшамоқда. Аммо йиллар давомида у хужжатни ҳам учдан икки қисми ўзгариб кетган. 1990-2000 йилларда тузатишларнинг аксарияти Европа стандартларига мос келишига қаратилган эди.
Ўлим жазосини бекор қилинган; гендер тенглиги принципини бирлаштирилган, давлат хавфсизлик судларини тарқатиб юборилган ва бошқалар.
Лекин, 2017 йилдаги сўнгги тузатишлар олдингиларидан кескин фарқ қилди. Туркия Парламент республикасидан президент республикасига айланди, бош вазир лавозими бекор қилинди. Ҳозир Президентда вазирлар ва бошқа мансабдор шахсларни, шу жумладан судьялар ва прокурорлар кенгашининг тенг ярмини тайинлаш, ҳар қандай асосда парламентни тарқатиб юборишни чекланмаган ҳуқуқи бор. У шунингдек қонун чиқарувчилар унинг иккинчи Президентлик ваколати давомида муддатидан олдинги сайловларни ўтказишга қарор қилсалар, учинчи муддатга қолиши мумкин.
Энди эса савол туғилади: Эрдўғонга ўз келажагига ишонч ҳис қилиши учун яна нималар керак?